Ikea, de vakbond en onze arbeidsmoraal?

"Op mijn 55-jarige leeftijd ben ik nog te jong om met pensioen te gaan, maar te oud om nog een andere baan te vinden", klaagde onlangs een Ikea-medewerkster in een zichzelf verklaarde kwaliteitskrant. Nee, die verhuizing van Ikea van Ternat naar Gent, vond ze maar niks. Ze is in Ternat geboren en getogen. Angst voor het nieuwe speelt eveneens een rol. De ABVV-vakbondssecretaris die bij het interview aanwezig is, vult haar aan: "Veel mensen werken al van bij de opstart bij Ikea Ternat. Hun partner werkt in de streek, de kinderen gaan in de buurt naar school. Dan pak je niet zomaar je koffers om je werkgever te volgen..."

Dergelijke reacties leggen pijnlijk bloot wat er schort aan onze arbeidsmoraal: er is bij veel mensen een totaal gebrek aan veranderingsbereidheid. Tegelijkertijd maakt het duidelijk hoe maatschappijvreemd de vakbond bezig is door de werknemers te laten geloven dat gebrek aan flexibiliteit een recht is. À propos, ik heb het net ingetikt in de routeplanner: Ternat-Gent is nauwelijks 40 km...

Terwijl de economische crisis volop voortraast, begrijpen veel vakbondsleiders en werknemers nog altijd niet dat de tijden veranderd zijn. Waar baseren veel Vlamingen het op om te denken dat met de werkgever meeverhuizen wel erg veel gevraagd is? Buiten België is het vaak de gewoonste zaak van de wereld? Intussen huilen de vakbonden net zo hard mee met hun achterban om die kerktorenmentaliteit in stand te houden.

Waarom eigenlijk? Is het angst om de achterban voor het hoofd te stoten of hebben de vakbonden nog altijd niet in de gaten dat de wereld aan het veranderen is en dat als gevolg daarvan er ook andere eisen aan de moderne werknemers worden gesteld? Intussen doen de bonden hun best om zich af te sluiten van de nieuwe realiteit en in plaats daarvan de tegenstelling werkgever/werknemer te cultiveren. Iets wat in de 19^e eeuw en een groot deel van de 20^e eeuw actueel was. Maar de tijden zijn veranderd. De vaste baan bestaat bijna niet meer. Repetitieve arbeid is in sneltreinvaart aan het verdwijnen. En wat er nog van over blijft, vertrekt naar de goedkope loonlanden. De nieuwe realiteit is dat mensen geen banen, maar taken zullen hebben waarvoor specifieke kennis vereist is. Die taken zullen worden uitgevoerd op plekken waar er vraag naar is. In dit geval niet meer in Ternat, maar in Gent.

De vakbonden moeten daarom dringend hun rol als belangenvertegenwoordiger van de werknemer aanpassen aan de moderne tijd. In plaats van looneisen te stellen, zouden ze kunnen helpen om voorwaarden te scheppen om die kennis samen met de werkgever te ontwikkelen. Helpen bij het ontwikkelen van een carrière voor het leven die men bij verschillende werkgevers op verschillende plekken zal gaan doorlopen. Dat is de nieuwe realiteit. Maar In plaats daarvan cultiveren ze de grotendeels achterhaalde werkgevers-werknemerstegenstellingen en doen ze aan stemmingmakerij richting hun achterban . In het Ikea-artikel zeurt ABVV-vakbondssecretaris Anita Van Hoof liever over de sociale dialoog die verzuurd zou zijn. Ook zou volgens de vakbondsvrouw de sfeer op de werkvloer verziekt zijn. En om de ontevredenheid nog verder aan te wakkeren, klaagt ze notabene over de toegenomen arbeidsdruk. Een bizarre vorm van stemmingmakerij, zeker als men beseft dat juist Ikea op sociaal gebied één van de best geleide bedrijven van België is.