Zijn onze wegen veiliger zonder verkeerslichten?

Traffic Lights

Gebodsborden, verbodsborden, parkeerborden, voorsorteerstroken, lichten met of zonder pijlen... Heeft u ook al eens het gevoel gehad dat u nauwelijks nog aandacht over had voor de weg zelf? Er zijn zoveel aanwijzingen van wat je moet doen, dat je op den duur vooral passief reageert op verkeerstekens in plaats van actief te kijken naar wat er gebeurt op de weg. Dat is wat de Nederlandse verkeerskundige Hans Monderman wou veranderen met zijn concept van “shared space", waarbij verkeerslichten en verkeersborden van de weg gehaald worden. Zonder verkeertekens voelen weggebruikers zich minder zeker – en dat is essentieel voor een veiligere rijstijl.

In de visie van Monderman is een tweedeling in het verkeer nodig: de snelwegen die de “verkeerswereld” vormen, met uniforme aanwijzingen, en het “sociale verkeer” voor agglomeraties, waar mensen letten op menselijke signalen en rijden aan aangepaste snelheid. De eerste keer dat Monderman dit experiment uitvoerde, was op een hoofdweg door het Friese dorp Oudehaske.

In plaats van het verkeer te remmen door meer obstakels en verkeerstekens te plaatsen, besloot hij er opnieuw een dorpsstraat van te maken van vijf meter breed in plaats van zeven, met ondiepe molgoten waar verkeer over kon rijden indien nodig en met maar vijf centimeter verhoging voor het voetpad. Vrachtwagens konden elkaar zelfs niet passeren zonder op het voetpad uit te wijken. Stof genoeg om Monderman een paar slapeloze nachten te bezorgen, maar het werkte: de snelheid van het verkeer nam af, net als het aantal ongevallen.

Ook in andere, vooral kleine plaatsen in Nederland, Engeland, Duitsland en Denemarken, maar ook in Australië en de VS wordt dit concept nu met succes toegepast, al blijft het veeleer kleinschalig en controversieel. Zo werd een experiment in Londen zwaar bekritiseerd voor het van start ging, tot het aantal ongevallen met zowat tweederde daalde en velen niet anders restte dan hun mening te herzien. Momenteel ondergaat Exhibition Road, een straat met veel musea en cultuur in Londe,n ook eenzelfde behandeling.