Verleg taalgrens

De Muur van Hadrianus die net zoals de Chinese Muur op de UNESCO-werelderfgoedlijst prijkt, kent eenzelfde ontstaansgeschiedenis als grens tussen het Romeinse Rijk en Schotland. Dichter in ons geheugen staat de Berlijnse Muur als afbakening tussen Oost- en West-Duitsland. Vandaag zijn al deze muren herleid tot toeristische attracties; hun opzet heeft de tand des tijds niet doorstaan.

De Leuvense professor Luc Reychler bestempelt de “murenpolitiek” als een teken van zwakte en betreurt dat men vandaag in Bagdad, Israël, de USA, India en Cyprus geen lessen trekt uit de geschiedenis. De Chinese Muur, de Muur van Hadrianus en de Berlijnse Muur hebben immers steeds het einde van een tijdperk ingeluid. In eigen land bestaat er niet alleen een muur in Geraardsbergen maar ook een muur tussen de taalgebieden. De taalgrens vormt een figuurlijke mobiliteitsmuur voor veel werkzoekenden.

Het is genoegzaam bekend dat Brussel (20,80%) en Wallonië (17,90%) een hoog werkloosheidspercentage hebben en dat er in het Vlaamse Gewest enkele duizenden vacatures zijn, die moeilijk kunnen worden ingevuld. Toch vinden Brusselse en Waalse werkzoekenden blijkbaar niet spontaan de weg naar deze Vlaamse vacatures. De stap over de taalgrens zetten is blijkbaar niet evident, te meer omdat in de meeste vacatures in de Rand rond Brussel en in de taalgrensregio’s de kennis van het Nederlands een absolute jobvereiste vormt.

Daarom is het de plicht van alle intermediairen op de arbeidsmarkt, vooral van de publieke bemiddelings- en opleidingsdiensten (Forem, ACTIRIS, VDAB), om door samenwerking de individuele taalgrenzen van werkzoekenden te verleggen. Door taalopleiding op de werkvloer te koppelen aan gerichte, intensieve bemiddelingsacties moeten meer Brusselse en Waalse werkzoekenden een concreet jobperspectief in Vlaanderen krijgen. Deze functionele invalshoek wordt gevraagd door de arbeidsmarkt, die geen geografische grenzen kent. Eéntaligheid hypothekeert dan ook kansen op werk; meertaligheid is in onze diensten- en kenniseconomie een troef.

Velen slagen er niet in hùn taalgrens te verleggen. Ik schrijf wel degelijk “hùn” in plaats van “de” omdat dit bij elke persoon verschillend is: welke taalkennis is reeds aanwezig, welke taalvaardigheid vereist de nieuwe werksituatie en bovenal is de durf aanwezig? Inderdaad, durf want we kennen allemaal dit initiële gevoel van ongemak en faalangst als we in een andere taal moeten communiceren. Terwijl vaak een minimale basiskennis volstaat om ons te behelpen. Denk maar aan de durf van onze grootouders die destijds als Vlaming bieten gingen rooien in Frankrijk of werkten in de Waalse industrie. Of aan de vele Noord-Fransen die vandaag in West-Vlaanderen werken.

Door de competenties van onze Brusselse en Waalse werkzoekende landgenoten te versterken, dragen we niet alleen bij tot een betere arbeidsmarkt maar hopelijk ook tot het algemeen besef van taalrijkdom. Trouwens ook de Vlamingen moeten erover blijven waken om hun alomgeprezen kennis van vreemde talen in stand te houden. In het Europa zonder grenzen van vandaag is het ondenkbaar dat psychische taalgrenzen ontstaan of blijven bestaan. Talen zijn er volgens de Spaanse auteur Antonio Muñoz Molina om van gedachten te wisselen, niet om zich in te verschansen. Laten we dus volop onze eigen taalgrens verleggen door massaal gebruik te maken van de vele mobiliteits-, informatie-, communicatie- en opleidingsmiddelen. Iedereen wordt hier beter van. N’est-ce pas?

Dit artikel verscheen eerder op HRMBlogs

De auteur Fons Leroy is gedelegeerd bestuurder van de VDAB