Vliegtuigen die vogels kopiëren kunnen tot 15% brandstof besparen

Mochten commerciële vliegtuigen het vlieggedrag van vogels die in V-vorm vliegen kopiëren dan zouden ze tot 15% van hun brandstofverbruik kunnen reduceren. Dat hebben wetenschappers van de Stanford University berekend.

In 1914 al merkte de Duitse wetenschapper Carl Wieselsberger dat troepen vogels zich vaak in een V-vorm verplaatsen, waarbij degene die voorop vliegt, het hardst moet werken. Daarom ook wisselen de vogels regelmatig van plek. Zo verdelen ze het zware werk eerlijk, maar verbruiken ze ook minder van hun krachten, net als wielrenners dat doen.  

Vogels vliegen in een V-vorm omdat dit minder weerstand tegen de wind geeft. Achter de vleugels van vogels ontstaan namelijk opwaartse luchtstromen (upwash) of turbulentie. Door deze wervelingen ontstaat er een zuigende stroom direct achter elke vogel. Vogels die in die zuigende stroom meevliegen profiteren daarvan. Volgens een studie van ruimtevaartexpert Peter Lissaman kunnen formaties van een 25-tal vogels zo tot 71% van hun krachten besparen.

Voor vliegtuigen is het principe ongeveer gelijk. Professor Ilan Kroo en zijn mede-onderzoekers van Stanford maakten een simulatie waarbij drie passagierstoestellen, respectievelijk vertrekkend in Los Angeles, San Francisco en Las Vegas, zich boven Utah verzamelden, in V-vorm gingen vliegen, af en toe van plaats wisselden om zo uiteindelijk de Britse hoofdstad Londen te bereiken. Bij aankomst bleek dat de vliegtuigen 15% minder brandstof hadden verbruikt. Ook de uitstoot van schadelijke stoffen werd met een kwart gereduceerd.

Natuurlijk zijn er een paar nadelen aan deze manier van vliegen verbonden. Vinden passagiers het wel veilig om zo te vliegen?  Volgens Kroo kunnen de vliegtuigen op verschillende kilometers van elkaar vliegen zonder dat de energiebesparingen worden aangetast.  Vraag blijft ook hoe verschillende weersomstandigheden  de luchtstroom zouden beïnvloeden. Verder is het voor luchtvaartmaatschappijen niet eenvoudig om alles zo te coördineren dat verschillende passagierstoestellen zich op eenzelfde ogenblik op eenzelfde plaats in de lucht melden; voor vrachtvliegtuigen en militaire operaties zou het makkelijker zijn.

Volgens sommige rapporten zouden militaire vliegtuigen het concept reeds hebben uitgeprobeerd wanneer ze tijdens de Tweede Wereldoorlog zonder brandstof dreigden te vallen. Maar historici weigeren dat te bevestigen. (foto)