Wat is armoede?

In 1899 probeerde Seebohm Rowntree, de zoon van de steenrijke zakenman Joseph Rowntree, de armoedegrens als volgt te definiëren: ‘De som die elk individu nodig heeft om zich te voeden, te kleden en te wonen.' Wie niet aan deze basisbehoeften kon voldoen leefde volgens de jonge Rowntree onder de armoedegrens.

Vandaag zijn er verschillende concurrenten op de markt. De Wereldbank hanteert twee normen om de armoedegrens vast te stellen: die van 1 dollar per dag en die van 2 dollar per dag. In de VS leeft elke volwassen persoon die de leeftijd van 65 jaar niet heeft bereikt en minder dan 29,58 dollar (22 euro) per dag verdient onder de armoedegrens.  In Europa heeft Eurostat de armoedegrens bepaald op 60% van het gemiddelde inkomen van elk land. (Het gemiddelde inkomen is hierbij het bedrag dat elk land in twee gelijke delen splitst: 50% van de bevolking verdient meer; de andere 50% verdient minder dan dit bedrag). Dit criteria werd blijkbaar in het leven geroepen om de armoede een permanente plaats in onze maatschappij te geven. Mochten alle Europeanen op een dag ontwaken met tweemaal zoveel geld als de dag ervoor, dan nog zou de armoedegrens geen duimbreed opschuiven. De meeste van bovenstaande berekeningen hebben een overeenkomst: ze vertrekken van uitgangspunten die de laatste jaren amper werden geactualiseerd.

In 1776 schreef Adam Smith dat ‘ het bezit van een linnen overhemd niet echt een basisbehoefte vormde, maar dat eender waar in Europa [vandaag] een eerlijke dagloner beschaamd zou zijn om zonder linnen overhemd in het openbaar te verschijnen.'

Volgens econoom Tim Harford is het principe van armoede relatief en eerder een sociaal begrip. Mensen worden dus niet arm omdat het gemiddelde dagloon stijgt, mensen worden arm omdat ze zich bepaalde sociale noodzakelijkheden niet kunnen permitteren, zoals de toegang tot internet bijvoorbeeld. En net daarom was de definitie van Rowntree jr. accurater dan ze op het eerste zicht lijkt.

De Joseph Rowntree Foundation heeft de definitie ondertussen aangepast. In de geactualiseerde lijst van sociale noodzakelijkheden staan o.a. vakantie, een gsm en genoeg alcohol om je tweemaal maandelijks lazarus te drinken. Deze nieuwe definitie heeft één sterk punt: ze is volkomen subjectief. Want omdat armoede niet relatief is zal ze nooit objectief kunnen worden omschreven door een expert.

[Gebaseerd op: Slate.com]