Wat is stress?

Het begrip stress is sinds de introductie ervan in de jaren `40 zo gemeengoed geworden dat iedereen wel aanvoelt wat het inhoudt. Toch lukt het de wetenschap niet om tot een bevredigende definitie te komen, waardoor veel onderzoekers zich ervan af maken met de omschrijving `omstandigheden die de meeste mensen stressvol zouden vinden`.

Deze definitie kan scherper. Stress is vanuit biologisch oogpunt te zien als de reactie op een bedreigende situatie. Omdat mensen verschillend op situaties reageren - zo kan het houden van een lezing voor de ene persoon een interessante uitdaging vormen, terwijl een ander er nachtmerries van heeft - hangt het feit of iets stressvol is of niet samen met de vraag hoe iemand een situatie inschat én van de middelen waarover iemand beschikt om met de situatie om te gaan.

Zodra sprake is van een stressvolle situatie zet het brein twee systemen in werking: de `vecht- of vlugreactie` en extra energie laten vrijkomen om met de situatie om te gaan. Door ons bewustzijn reageren we niet alleen bij noodsituaties zo, maar ook bij bedreigingen van meer psychische aard. Vluchten is bij laatstgenoemde meestal geen optie, zoals bij het geven van een lezing. In de woorden van de beroemde stressonderzoeker Robert Sapolsky: `stressgerelateerde ziektes ontstaan voornamelijk doordat we zo vaak een fysiologisch systeem activeren dat geëvolueerd is om te reageren op acute fysieke noodsituaties. Wij schakelen het daarentegen maanden achter elkaar in, wanneer we piekeren over hypotheken, relaties en promoties`.