10 Gouden tips voor expats

‘Ooit reisde ik door Japan met een vriend die daar al een tijd woonde. Zowat elk probleem -waarom kan je in Japan nooit een adres vinden?- deed me steeds meer naar huis verlangen, maar mijn vriend gedroeg zich alsof ie de ganse natie te vriend wilde maken. Ik verdacht hem er zelfs van een onbetaalde pr-officier voor de Japanse natie te zijn. Pas jaren later begreep ik dat hij de perfecte expat was; het bewijs is dat hij jaren later nog steeds gelukkig in Japan woont.'

De van Zuid-Afrikaanse afkomst maar Britse sportcolumnist Simon Kuper (Football Against the Enemy) interessert zich voor het fenomeen van de ‘expatriates' of kortweg ‘expats' (afgeleid van het Latijnse ex patria, wat ‘buiten het moederland' betekent). Dat zijn mensen die voor tijdelijk of voor langere tijd  naar een land trekken dat niet het hunne is. Vandaag leven zowat 200 miljoen mensen wereldwijd, of 3% van de wereldpopulatie, in het buitenland, een aantal dat door de globalisering en de economische crisis enkel blijft stijgen. Kuper verzamelde een tiental tips om het expatavontuur tot een succes te maken.

1. Wees er op voorbereid dat je in het begin overdonderd zal worden, zelfs depressief, van de verschillen in het dagdagelijkse leven.

Na ongeveer één maand treedt de eerste landsmoeheid op. Je gaat je ergeren aan kleine verschillen met je eigen land, futiliteiten die je irriteren en je leven stilaan maar zeker verzuren. Mensen gaan nu denken dat ze gefaald hebben en het verkeerde land hebben uitgekozen. Wie naar de VS trekt, kan geen kredietkaart aanvragen vermits hij geen kredietgeschiedenis heeft. In de VS besta je niet als je geen kredietkaart hebt. Al snel is de vicieuze cirkel rond. Kinderdagverblijven vinden lijkt in Duitsland onbegonnen werk... Wie in een vreemd land gaat wonen neemt best meer officiële papieren mee dan hij ooit denkt nodig te hebben. Ook een beroep doen op een relocation agent is in het transitieproces zeker geen overbodige luxe.

2. Zoek niet naar de slechte zaken

Vergelijk niet altijd alles met hoe het er in je eigen land aan toe gaat. Elk land heeft zijn kenmerken. Mexicanen zijn altijd laat, Britten zijn afstandelijk, Fransen altijd bereid om te staken, ... Wie met een geestesgesteldheid als een wit blad arriveert zal zaken makkelijker accepteren.

3. Je project omvat ook je nieuwe leefplaats begrijpen. Je moet er voortdurend aan werken.

Wees nieuwsgierig. Altijd. Stel vragen. Laat je superieure uitgangspunten vallen en leer van anderen.  Als je in Hong Kong de tram neemt zal je leren dat mensen betalen wanneer ze afstappen. Wanneer je nieuwe mensen ontmoet, luister dan naar hen en vraag hen om anekdotes te vertellen, eerder dan ze lastig te vallen met jouw gezeur.

4. Ja. De taal leren is belangrijk

De taal leren is fundamenteel. Anders wordt zelfs een loodgieter bellen een hel. Werk met cassettes en audiovisueel materiaal. Draag altijd een vertalend woordenboek bij je. Volg een Berlitz-cursus of vind een persoonlijke trainer. Parijse leraars bevelen de horizontale school aan,  ‘l'école horizontale.' M.a.w. leg het aan met een lokale schone. Dit is ook de kortste weg naar plaatselijke vrienden, een lokale schoonfamilie en een lokale schoonmoeder.

5. Jij bent het die vrienden moet maken

Je hebt ze nu veel meer nodig dan op het thuisfront. Wacht geen maanden om je bij je nieuwe buren te introduceren. Profiteer van de wolk waarop elke recent aangekomene in een nieuw land zweeft. Na 30 dagen is de hoera-stemming al verdwenen (zie punt 1.) Sluit je aan bij hobby- of sportclubs. In alle westerse landen vind je mensen die dezelfde passie als jezelf delen. Hoe meer mensen je ontmoet, hoe beter je begrijpt dat ze dezelfde vreugdes en hetzelfde verdriet delen als jij. Verwacht niet teveel in ruil. Weinig mensen zitten te wachten op een vriendschap met buitenlanders die amper de taal beheersen. Neem initiatief. Organiseer een etentje, bied jezelf aan om te babysitten, maar verwacht niet dat de uitnodiging van hen zal komen. Vrienden maken onder expats gaat makkelijker. Daar is ook niets mis mee. Het is fijn om af en toe met gelijkgestemden te kunnen praten.

6. Respecteer je rituelen

Je favoriete lokale radio kunnen beluisteren in het buitenland, een abonnement op een tijdschrift, zelfs een onaangepast kledingstuk meesjouwen, het kan allemaal bijdragen tot een betere en snellere integratie in het gastland. Maar ook daar moet je nieuwe rituelen aannemen. Vind een kiosk of een praatcafé en ga er dikwijls langs. Snel zal je ook hier familiaire gezichten aantreffen. ‘Ik herinner me nog goed toen de kruidenier op de hoek me voor het eerst de hand schudde,' zegt een naar Parijs uitgeweken Brit. ‘Het was een symbolisch moment. Plots was ik geen tourist meer.'

7. Wees lief tegen je echtgenote en je oudere kinderen

De ware expat heeft het makkelijk. Of je nu voor Citibank in Argentinië, New York of Londen werkt, de regels blijven dezelfde, de meubels zien er net eender uit en ook het logo van het bedrijf behoudt dezelfde kleuren. Voor de gezinsleden is dat niet het geval. Partners doen er goed aan zich niet vast te pinnen om net hetzelfde werk dat ze vroeger deden. Wees flexibel en tracht je brede talenten te gebruiken. Licht iedereen in het thuisland in waar je naar toe gaat. Iedereen kent wel iemand die iemand kent die daar woont. Voorla tieners lijden onder de verhuizing. Ze lieten hun vrienden achter en verliezen bijna elke houvast. Expats die hun gezin in het thuisland achterlaten kiezen de verkeerde optie. Een man alleen in Moskou zal niet lang een man alleen blijven.

8. Onthou dat je een ander mens wordt

Expats worden andere mensen. Dat heeft niets te maken met het leren van een vreemde taal of te begrijpen hoe je een Thai aan het lachen brengt. Expats worden zelfbewuster en gaan makkelijker om met verandering en het leren van nieuwe zaken. Expats leren vaak ook beter hun eigen roots begrijpen. Of zoals Kipling schreef: ‘En wat kennen zij van Engeland, zij die enkel Engeland kennen?'

9. Ken jezelf

Heb je geen enkele interesse in het land waar je naartoe moet? Ga dan niet. Het zal enkel irritatie opwekken. Wie moet niet verhuizen? Mensen die niet willen veranderen, mensen die hun leven willen houden zoals het is en mensen die geen verandering aankunnen.

10. Pas op. Als alles naar wens verloopt bestaat de kans dat je nooit meer terugkomt.

Je moeder zal dat niet leuk vinden.

[Gebaseerd op: Financial Times]