De kunstmarkt: wanneer barst de bubbel?

Afgelopen decennium kende een ongeziene investeringsboom in de kunstmarkt, met een voorlopig hoogtepunt in de afgelopen 2 jaar. 's Werelds twee bekendste veilinghuizen Sotheby's en Christie's verkochten vorig jaar alleen al voor 12,5 miljard dollar aan kunstwerken, 40% meer dan een jaar eerder. Allerhande records werden dan ook gebroken: Mark Rothko's White Center ging van de hand voor 72,8 miljoen dollar, een absoluut record voor een na-oorlogs werk. Jeff Koon's Hanging Heart [foto] verwisselde van eigenaar voor 23,5 miljoen dollar, de hoogste prijs ooit geboden voor het werk van een nog in leven zijnde artiest. Volgens experten maakt Lucian Freud's Benefit Supervisor volgende maand een goede kans om dit record te breken wanneer het werk in New york wordt geveild.

Toch stijgt niet de prijs van alle kunst. Volgens het jaarlijkse Hiscox Art Market Research-rapport, steeg de waarde van de Oude Meesters tussen juni 2006 en juni 2007 met 7,6%. Moderne kunst steeg 44% in waarde, terwijl Hedendaagse kunst 55% meer waard werd. Britse kunst uit de 17^e tot 19^e eeuw werd 7,5% goedkoper; terwijl Engels wateraquarellen 27,5% van hun waarde verloren.

Vooral hedendaagse werken uit Engeland, Duitsland en de VS doen het erg goed. Chinezen en Russen kopen zowat alles op wat op de markt te vinden is. De 72-jarige Belgische industrieel en kunstverzamelaar Guy Baron Ullens verkocht bij Sotheby's een collectie aquarellen van Turner voor zo'n € 13 miljoen. Met het geld wil Ullens een nieuwe collectie werken financieren van Chinese kunstenaars, vooral de minder commerciële. Hoewel Ullens de aquarellen verkocht ‘met pijn in het hart', is de verkoop begrijpelijk. Tussen 2005 en 2006 steeg de prijs van hedendaagse Chinese kunst met een kleine 1000 %.

De prijs van kunst is vooral de hoogte ingejaagd door het toenemende aantal kopers met zogenaamd ‘nieuw kapitaal': hefboomfondsmanagers, CEO's, oliemagnaten, popsterren, modellen en acteurs. Ook rijke Russen en Chinezen mogen aan die lijst worden toegevoegd. Tussen 2000 en 2005 stegen prijzen van kunst in Rusland met 2365 %.

Lagere vastgoedprijzen, massale afschrijvingen door banken en lagere bonussen in de financiële sector zouden hun weerslag kunnen hebben op de kunstprijzen. De kunstmarkt reageert normaal 6 maanden à 2 jaar later op de economische groeivertraging. Tijdens de vorige recessie in 1990 tuimelden de prijzen voor kunst 25 tot 75% naar beneden. De markt had vijf jaar nodig om zich te herstellen. Toch denken vele analisten te denken dat deze boom nog jaren voortduurt.

Volgens hen is de wereld sinds 1990 veranderd: Russische, Aziatische en Oosterse kopers waren toen schaars. Vandaag dicteren zij de markt. Philipp Hoffman van het investeringsfonds Fine Art Fund ziet ‘klanten van overal ter wereld waanzinnige sommen aan kunst besteden; ze zijn volledig immuun voor welke kredietcrisis ook.' Tobias Meyer, hoofd Hedendaagse Kunst bij veilinghuis Sotheby's treedt die stelling graag bij: ‘We zijn in een non-cyclische markt beland.'