De uren/per/auto mythe

Bij discussies over de relatieve productiviteit van autofabrieken duikt onvermijdelijk het aantal uren per auto op als argument voor het al of niet sluiten van fabrieken. Met gevaar appels met peren te vergelijken. De assemblage van een Opel Corsa vraagt uiteraard minder uren dan die van een groter, doorgaans beter uitgerust Astra of Insignia model. In een vierdeursversie van hetzelfde model zitten meer uren dan in een tweedeursversie. Ook de graad van uitbesteding speelt een rol. Een kapitaalintensieve hoog geautomatiseerde fabriek telt minder werknemers en minder uren per auto.

Constructeurs kunnen de productiviteit van een fabriek "sturen" door toewijzen van een minder arbeidsintensieve model-mix. De in 1991 in de ex-DDR geopende Opel Eisenach fabriek moest een "pilot-plant" worden voor disseminatie van de bij de GM/Toyota NUMMI joint venture opgedane "lean production" en TPS (Toyota Production System) ervaringen. Managers uit andere Opel fabrieken werden overtuigd van de voordelen van "lean production" aan de hand van spectaculaire cijfers uit Eisenach. De fabriek kreeg daarvoor een duwtje in de rug door toewijzing van een minder arbeidsintensieve model-mix. Lange tijd bleef Eisenach de norm tegenover dewelke andere fabrieken werden afgemeten.

Een stijging van de productiviteit met 10 per cent bij de productie van een 20 uren model komt overeen met een kostendaling van 2 arbeidsuren per model. Het zijn uiteindelijk de vaste kosten en afschrijvingsmogelijkheden die de rendabiliteit bepalen. Deutsche Bank berekent het aandeel van vaste kosten in de totale productiekost op 35 per cent. Een omzetdaling met 3 per cent met constante vaste kost, resulteert in een daling van de winst met 24 per cent. Pogingen om met extra kortingen kasstroom, marktaandeel en benuttingsgraad op peil te houden zijn dikwijls de start van een gevaarlijke neerwaartse spiraal. Tijdens de eerste helft van dit jaar noteerde Peugeot een daling van de omzet met 21,8 per cent tegen-over dezelfde periode in 2008. Met als resul-taat een 263 % omzwaai van winst naar 1,06 miljard € verlies.