Ecopremie voor auto's: gesubsidiëerde vraag verstoort de markt

In België werd verleden jaar een recordaantal van 547.347 personenwagens ingeschreven. Een stijging met 14,9 % tegenover 2009. Meer dan 30 % slaat op wagens die werden aangekocht met een ecopremie. Volgens berekeningen van Febiac in totaal voor rond 210 miljoen euro. Een belangrijk gedeelte van de gestegen verkoop komt zeker op rekening van door premies gestimuleerde vooruitgeschoven aankopen. In 2009 werden in Duitsland schrootpremies van 2500 euro uitbetaald bij aankoop van een nieuwe auto. Mits inruilen van een minstens 9 jaar oud, te slopen exemplaar. In totaal voor 5 miljard euro. In vele gevallen ging het om vooruitgeschoven verkopen. In 2010, het eerste volle jaar na het uitlopen van de premies, werden 23,4 % minder personenwagens ingeschreven vergeleken met 2009 (zie grafiek). In welke richting de Belgische markt in 2011 zal evolueren is afhankelijk van het al of niet in stand houden van ecopremies. Of een mogelijke Belgische ecopremiekater versie van de Duitse schrootpremiekater.

Vraag is welke van de twee systemen het meeste effect heeft op de CO²-uitstoot. In Duitsland lag de gemiddelde ouderdom van de ingeruilde, gesloopte auto bij 14 jaar. Met onmiddellijk effect op de CO² uitstoot. Met subsidies gebaseerd op de CO²-uitstoot blijft het meer vervuilende, ingeruilde exemplaar via de tweedehandsmarkt in het park. Met enkel op langere termijn een verhoopte verjonging van het park. Afhankelijk van de omvang van het te verwachten vooruitgeschoven verkoopeffect.

Naast "vooruitgeschoven aankoop", heeft een gesubsidieerde stijging van de vraag andere marktverstorende effecten. Het Duitse systeem met een vaste subsidie, bevoordeelt procentueel de verkoop van goedkopere modellen. Op een open, niet gesubsidieerde markt bepalen autobouwers hun prijsstructuur in functie van de concurrentiële marktpositie van hun modellen. In een selectief gesubsidieerde markt worden prijzen aangepast in functie van de aangeboden premies. Met als gevolg hogere prijzen voor modellen die in aanmerking komen voor subsidies. Met recent hogere Belgische prijzen voor Duitse en Franse modellen die op hun nationale markten normaal duurder worden verkocht. De uitgekeerde 210 miljoen euro aan ecopremies komt op die manier voor een belangrijk gedeelte ten goede van autobouwers en importeurs.

Ook de Europese Centrale Bank (ECB) maakte zich destijds zorgen over mogelijke protectionistische effecten van selectief gerichte subsidiesystemen. Zij verhinderen volgens de ECB "noodzakelijke structurele aanpassingen en kunnen in die zin leiden tot concurrentievervalsing". Naast zorgen van economisten over het verlies van gemeenschappelijk kapitaal bij het massaal slopen van nog bruikbare automobielen.