Overheid wil elektrische auto’s: gelijkenissen met de overschakeling van vaste telefoon naar gsm?

De overheid wil dat automobielindustrie zo vlug mogelijk omschakelt van klassieke op fossiele brandstoffen rijdende auto's naar elektrisch aangedreven modellen. Een omschakeling met gelijkenissen met de revolutionaire overschakeling van de vaste naar de mobiele telefoon.

De eerste exemplaren wogen rond 500 gram en werden verkocht aan prijzen vele meervouden duurder dan die van een vaste telefoon. Ondanks die nadelen kende de mobiele telefoon een ongekend succes. Einde 2009 werd het aantal aansluitingen wereldwijd geschat op rond 5 miljard.

Door de sterk stijgende afzet stegen de schaalvoordelen en daalden de prijzen. Met voldoende winst om de verdere ontwikkeling te financieren. Huidige modellen wegen amper 100 gram met prijzen die een fractie bedragen van de eerste versies. Het succes kwam voor een groot gedeelte op rekening van de ontwikkeling van lichtere, krachtigere batterijen. De overheid profiteerde mee via de opbrengsten van de verkoop van licenties.

Bij de elektro-auto liggen de zaken duidelijk anders. Van de consument wordt verwacht dat hij een groot gedeelte van zijn mobiliteitscomfort opgeeft, bovenop een aanzienlijke hogere aankoopprijs. In plaats van 4 minuten tanken om 700 kilometer te rijden zal hij 8 uur moeten laden om 150 km te rijden. Onder die omstandigheden is niet te verwachten dat de vraag op eigen kracht zal evolueren in lijn met de doelstellingen van de overheid. Autobouwers verwachten een tussenkomst voor het verschil tussen productiekost en wat markt bereid is te betalen. Naar schatting tussen de 4000 en 5000 euro. In afwachting van de stijging van de vraag naar een niveau met voldoende grootschaligheid in de productie om de auto's aan marktprijzen te kunnen aanbieden.

Overheidsfinanciën zullen bovendien rekening moeten houden met een forse daling van de inkomsten van accijnzen en taksen op brandstoffen. Een Belgische vloot van 500.000 elektro-auto's, ongeveer een tiende van het huidige park, komt overeen met een jaarlijks verlies aan inkomsten rond 500 miljoen euro. Autobouwers verwachten bovendien ruime subsidies voor de verdere ontwikkeling naar krachtigere, goedkopere batterijen met een langere levensduur. Als tegenprestatie en om geen twijfel te laten bestaan over hun goede wil en geen kansen voor subsidies te missen, produceren autobouwers prototypes als het ware aan de lopende band. Op het autosalon in Brussel stonden meer prototypes van elektro-auto's dan er waarschijnlijk dit jaar nog zullen worden verkocht.

Even belangrijk voor de commerciële ontwikkeling is de reactie van beleggers op diverse aankondigingen over investeringen in elektro-auto'. In maart 2009 steeg het aandeel van Mitsubishi met 7,3 per cent op het nieuws van een verhoging van de geplande jaarproductie naar 20.000 stuks. Goed voor een dagmeerwaarde van 309 miljoen euro. Of 15.450 euro per aangekondigde auto. In de VS is het wachten op de reactie van de beleggers op de beursintroductie van Tesla, producent van elektrisch aangedreven sportwagens en Daimler partner.Een bijkomend probleem is dat autobouwers verzocht worden massaal te investeren in een technologie waarvan de investeringen in de distributie in grote mate de verantwoordelijkheid is van de overheid.

Voor autobouwers die de omschakeling missen worden zware boetes voorzien tot 90 euro per gram CO² per auto boven het maximum toegelaten vlootgemiddelde van 130 g/CO²/100km. Op basis van zijn vlootuitstoot in 2007 rekent Standard&Poor voor Volkswagen in 2012 met boetes tot 9 miljard €. In 2011 zullen autobouwers in hun balansen de nodige voorzieningen moeten inschrijven. Om constructeurs een kans te geven boetes zoveel mogelijk te vermijden telt één elektro-auto voor 3,5 klassiek aangedreven auto's bij de berekening van het vlootgemiddelde. Een combinatie van één E.V met 3,5 SUV's van 260 g/CO²/100 km. is goed voor een vlootgemiddelde van 130 g/CO²/100 km. Zonder boete.

In afwachting van de omschakeling is het essentieel dat de industrie overleeft met de productie en verkoop van klassiek aangedreven modellen. Ondanks een daling van de Europese conjunctuur met 4 per cent, kon verleden jaar de Europese afzet nog op peil worden gehouden. In grote mate met de hulp van 5 miljard euro aan Duitse slooppremies. In 1993 zorgde een daling van de conjunctuur met 2,5 percent voor een daling van de autoverkoop met 16 per cent. De klassieke link tussen conjunctuur en autoverkoop is daarmee kunstmatig verbroken.