Betalen voor online nieuws: de tandpasta terug in de tube duwen volstaat niet

Wordt 2010 het jaar waarin we gaan betalen voor online nieuws? Waarschijnlijk wel, maar hoe, hoeveel en bij welke uitgevers we zullen moeten betalen blijft allesbehalve duidelijk. Verschillende mediabedrijven hebben al aangegeven dat ze volgend jaar op zijn minst een gedeelte van hun content tegen betaling zullen aanbieden. In mei zei Persgroep-topman Christian Van Thillo dat de tijd van massaal gratis webnieuws voorbij was en die van ‘internetrealisme' aangebroken. ‘We zullen selectiever worden in wat we gratis aanbieden. De artikels zullen betaald worden door een iTunes-achtig systeem van microbetalingen,' zei hij toen. Volgens onze informatie zou uitgeverij Mediafin (De Tijd, L'Echo)  in het tweede kwartaal van dit jaar een (gedeeltelijk) betaalsysteem lanceren.

Ook de grote mediaconcerns zoals News Corp. (The Wall Street Journal, The Times) van de Australiër Rupert Murdoch zouden dit jaar betaalsystemen voor content introduceren. Murdoch gewaagde vorige maand zelfs nog van een deal met Microsoft waarbij zijn content tegen betaling exclusief door de zoekmachine Bing zou worden mogen gecrawld. Google noemde hij immers ‘een stelletje dieven'. Ook de uitgevers van magazines bundelen ondertussen hun krachten om een iTunes-achtig systeem in elkaar te boksen, waarbij wat vandaag gratis wordt aangeboden op hun websites straks op een verbeterde manier tegen betaling kan worden verkocht.

Eén zaak lijkt alvast tot de mediawereld te zijn doorgedrongen. Het oprichten van een betaalmuur zal zowel de webtrafiek als de advertentie-inkomsten doen dalen. En om dat te compenseren zullen de nieuwsmakers iets meer aan de betalende bezoeker moeten aanbieden dan die totnogtoe gewend was. ‘'Het gratismodel heeft voor de uitgevers niet gewerkt en nu gaan ze proberen de tandpasta terug in de tube te krijgen. Maar dat zal maar gedeeltelijk slagen indien die operatie niet gepaard gaat met een ingrijpende verandering in attitude met betrekking tot wat ze de lezer zullen aanbieden. Alleen heb ik op dat vlak nog niet veel beweging, noch nieuwe ideeën gezien,' zegt mediaconsultant en blogger Alan D. Mutter.

Het is vooral de oerconservatieve mentaliteit van de gevestigde mediabedrijven die de vooruitgang op dit vlak in de weg staat. Maar uitgevers mogen niet blind blijven voor de realiteit. Ondanks het succes van iTunes blijven illegale downloadsites tot op de dag van vandaag ongemeen populair. De Amerikaanse uitgeverij Schuster & Schuster maakte onlangs bekend dat het de e-boekversie van populaire titels, waaronder de mémoires van Bush-strateeg Karl Rove zou vertragen omdat de online prijs van 9.99% de inkomsten van de papieren versie dreigt te kannibaliseren. De e-realiteit dringt tot sommigen blijkbaar nog steeds niet door.

Mensen die het contentprobleem al langer bestuderen komen steeds opnieuw tot dezelfde conclusie: consumenten zullen bereid zijn te betalen voor een ‘sterk verbeterd product dat  op eender welke plaats, op eender welk apparaat en op eender welk tijdstip kan worden bekeken; het idee dat de weekbladen nu lijken na te streven.' Jay Rosen, docent van journalistiek aan de New York University, vat het als volgt samen: ‘Mensen die vandaag zeggen dat we voor hun nieuws moeten betalen omdat de nieuwsindustrie anders naar de haaien gaat, zouden overtuigender klinken indien ze tegelijkertijd zouden zeggen dat ze ook een pak meer toegevoegde waarde zullen bieden dan totnogtoe het geval was.'