'Media houden van banale onderzoekjes, ook al rammelen ze langs alle kanten'

Een verhaal over egoïstische vleesetende hufters haalde talloze websites van traditionele media. Ten onrechte blijkt nu, want hoofdonderzoeker Diederik Stapel blijkt zijn gegevens te hebben verzonnen. De Universiteit van Tilburg heeft de gerenommeerde wetenschapper per direct op non-actief gesteld. Nederland slaat internationaal een modderfiguur na de bij elkaar gelogen rapportage over de karaktertrekken van vleeseters.

‘Stapel (44) was de golden boy van zijn generatie psychologen, schrijft NRC Handelsblad (betaalde toegang).  ‘Maar hoogstwaarschijnlijk is er meer dan één fantast aan het werk. Eerder dit jaar kwam in Duitsland aan het licht dat een aantal politici plagiaat hadden gepleegd bij hun eindwerk.  Net als daar gaan ook in Nederland wetenschappers te weinig kritisch met elkaar om. Plagiaat en valse data zijn niets nieuws. Maar wanneer het de regel wordt komt de universiteitscultuur onder druk te staan. Misschien kan een citatenindex of een ander model dat de academische productie meet, de druk op de academici opvoeren. Maar de wetenschap moet boven alle twijfel staan.’

'Het erge is dat het zo godvergeten voorspelbaar is. Dit gaat nóg eens gebeuren, en nog eens, en nog eens. Daar durf ik ook tien kratten bier onder te verwedden,' schrijft Jona Lendering op Sargasso.nl.  'De reden is dat de visitatiecommissies en de redacties van tijdschriften die de wetenschap moeten controleren, in handen zijn van de wetenschappers zelf. Die mensen bedoelen het goed, maar ze kunnen het niet langer. (...) Het controlesysteem faalt – of, iets vriendelijker gezegd, werkt te langzaam.

'Er is wel meer mis in de wetenschappelijke wereld,' zegt de Groninger psycholoog Maarten Derksen in Trouw. "Wetenschappelijke fraude klinkt heel sensationeel. Ik zou het erg jammer vinden als deze zaak wordt afgedaan als een uitzondering. We kunnen niet collectief onze handen schoon wassen, er zijn wel meer dingen die fout zijn."

'Al te vaak nemen media klakkeloos de resultaten van wetenschappelijk onderzoek over, ook al zijn ze ongeloofwaardig, rammelt de vraagstelling, is de steekproef veel te klein of worden zwakke verbanden opgeblazen tot spectaculaire conclusies,' schrijft De Volkskrant. 'Ook dat blijkt overigens uit onderzoek.'